Янгиликлар ДунёдаТожикистон

Тожикистон тўқимачилик саноати: мато ишлаб чиқариш деярли ярмига қисқарди, импорт эса ўсишда давом этмоқда

Тожикистон тўқимачилик саноати: мато ишлаб чиқариш деярли ярмига қисқарди, импорт эса ўсишда давом этмоқда

Душанбе, 2026 йил 26 октябрь. Тожикистон тўқимачилик саноатида мато ишлаб чиқариш қисқармоқда, импорт ҳажми ошмоқда, экспорт эса кескин пасаймоқда. Шу билан бирга, пахта ип-калаваси ишлаб чиқаришининг ўсиши пахтани қайта ишлашнинг турли босқичлари ўртасидаги номутаносибликни кўрсатмоқда.

Мато ишлаб чиқариш қисқармоқда, импорт ўсмоқда


Тожикистон Президенти ҳузуридаги Статистика агентлиги маълумотларига кўра, 2026 йил январь–сентябрь ойларида мамлакатда 7,3 миллион квадрат метр мато ишлаб чиқарилган. Бу ўтган йилнинг шу даврига нисбатан 46,8 фоизга кам.

Айни вақтда мато импорти 38,2 фоизга ошиб, 14,5 минг тоннадан 20,1 минг тоннага етди. Асосий етказиб берувчи Хитой бўлиб, ундан 17,2 минг тонна мато импорт қилинган. Ўзбекистондан тахминан 1,9 минг тонна, Туркиядан эса 752 тонна мато келтирилган.

Мато экспорти, аксинча, тахминан 2 минг тоннадан 661 тоннагача қисқариб, 66,9 фоизга пасайди. Туркия, Беларусь ва Польша асосий экспорт йўналишлари қаторида қолмоқда.

Пахта ип-калаваси ишлаб чиқаришида эса тескари тенденция кузатилмоқда: тўққиз ойда унинг ҳажми 19,9 фоизга ошиб, 14,4 минг тоннага етди. Шу билан бирга, пахта толаси ишлаб чиқариш 17,4 фоизга камайиб, 34,8 минг тоннани ташкил этди.

Мато ишлаб чиқаришдаги пасайиш 2026 йилнинг биринчи ярмидаёқ кузатилган эди. Ўша даврда ишлаб чиқариш 37,7 фоизга камайиб, 6,1 миллион квадрат метрни ташкил этган. Сўнгги маълумотлар салбий тенденция янада чуқурлашаётганини кўрсатмоқда.


Эскирган ускуналар ва молиялаштириш тақчиллиги тармоқ ривожини чекламоқда


Тўқимачилик саноатининг асосий муаммолари қаторига пахта толаси сифатининг барқарор эмаслиги, ускуналарнинг эскиргани, корхоналарнинг молиявий қийинчиликлари ва малакали мутахассислар етишмаслиги киради.

Тожикистон саноат ва янги технологиялар вазири Шерали Кабир аввалроқ айрим пахта тозалаш корхоналари зарур сифатни таъминлай олмайдиган ишлатилган ускуналарни харид қилаётганини таъкидлаган эди. Унинг маълумотларига кўра, мамлакатдаги 126 та пахта тозалаш корхонасидан фақат 45 тасига яқини сифат стандартларига жавоб берадиган тола ишлаб чиқара олади.

Вазирлик ишлаб чиқариш қувватларининг ҳолатини баҳолаш ва модернизацияга бўлган эҳтиёжни аниқлаш учун корхоналарда техник аудит ўтказишни таклиф қилган.

Корхоналарнинг молиявий аҳволи ҳам жиддий муаммо бўлиб қолмоқда. Аввалги эгалари банк кредитлари бўйича қарзларини тўлай олмагани сабабли, асосан тўқимачилик соҳасига тегишли ўнта корхона Молия вазирлиги балансига ўтказилган. Ҳозирда ҳукумат улар фаолиятини қайта тиклаш ва янги инвесторларни жалб қилиш бўйича таклифлар тайёрламоқда.

Электр энергияси тарифларининг юқорилиги, имтиёзли кредитлардан фойдаланиш имкониятларининг чеклангани ва малакали кадрлар танқислиги ҳам тармоқ ривожига тўсқинлик қилмоқда.

Тўлиқ ишлаб чиқариш цикли — стратегик устувор йўналиш


Қийинчиликларга қарамай, Тожикистонда ип-калава ва мато ишлаб чиқаришдан тортиб тайёр кийим-кечак тайёрлашгача бўлган бир нечта босқични бирлаштирган корхоналар фаолият юритмоқда.

Улар қаторига Хўжанддаги Жавони корхонаси ва Данғарадаги Жунтаи Дангҳара Син Силу Техтиле тўқимачилик мажмуаси киради. Саноат вазири аввалроқ ушбу корхоналарни пахтани интеграциялашган ҳолда қайта ишлаш моделига мисол сифатида келтирган эди.

Бундан ташқари, Кўлоб шаҳрида Россиянинг БТК Гроуп компанияси иштирокида янги тўқимачилик мажмуасини ташкил этиш режалаштирилмоқда. Эълон қилинган режаларга кўра, лойиҳа тахминан 10 мингта иш ўрни яратиши кутилмоқда.

Манба: Асиа-Плус нашри.

Батафсил ўқиш · Янгиликлар Google Пай Ўзбекистонда ишга тушди